Cześć, tu Agata Piasecka. Jestem terapeutką uzależnień i witam cię w pierwszym odcinku mojego kanału Głos Terapeuty. To miejsce stworzyłam po to, by mówić głośno o sprawach, które często skrywa się w milczeniu — o uzależnieniach, współuzależnieniu i doświadczeniach dorosłych dzieci alkoholików.
Jeśli czujesz, że temat cię dotyczy z bliska lub z daleka, zostań ze mną. Dziś zaczynam od podstaw, od pytania: Czym tak naprawdę jest uzależnienie? To słowo wszyscy znamy, ale czy rozumiemy, co ono oznacza na poziomie ciała, psychiki i relacji?
Uzależnienie to granica, po przekroczeniu której przyjemność staje się przymusem. Początkowo coś sprawia nam frajdę lub ulgę, ale z czasem tracimy nad tym kontrolę i musimy to powtarzać, nawet jeśli wiemy, że nam szkodzi.
Skala problemu jest ogromna: co roku na świecie z powodu alkoholu umiera około 3 milionów osób. To jedna osoba co 10 sekund. Uzależnienie to zatem nie kaprys czy zły nawyk, ale poważna choroba przejmująca stery nad naszym życiem.
Uzależnienie to choroba mózgu
Współczesna nauka jasno wskazuje: uzależnienie to złożone zaburzenie biologiczne, psychiczne i społeczne, a nie po prostu słabość czy brak charakteru. Najprostsza definicja mówi o silnym, trudnym do opanowania pragnieniu i kompulsywnym przymusie mimo świadomości negatywnych konsekwencji.
Nałóg vs Uzależnienie
Warto je odróżnić. Nałóg to pewne złe przyzwyczajenie (np. poranna kawa z papierosem), nad którym w jakimś stopniu wciąż panujemy. Uzależnienie oznacza, że kontrola została utracona. To choroba, w której organizm lub psychika żąda substancji, a próby zaprzestania kończą się objawami odstawienia.
Różne oblicza uzależnienia
Dziś wiemy, że uzależnić można się niemal od wszystkiego, co daje przyjemność lub ulgę:
- 🧪 Substancje chemiczne: alkohol, nikotyna, narkotyki, leki.
- 📱 Uzależnienia behawioralne (czynnościowe): hazard, gry komputerowe, internet, zakupy, pracoholizm, pornografia, kompulsywne objadanie się, a nawet obsesyjne ćwiczenia fizyczne.
Wspólny mianownik jest jeden: granica, gdy "chcę" przeradza się w "muszę".
Jak nałóg "hakuje" Twój mózg?
Mózg posiada układ nagrody, który motywuje nas do działań niezbędnych do przetrwania. Głównym posłańcem jest dopamina. Gdy robimy coś dobrego (jemy smaczny posiłek, osiągamy sukces), mózg wydziela dopaminę. Substancje psychoaktywne potrafią jednak wywołać wyrzut dopaminy nawet 10 razy większy niż naturalne nagrody.
Pojawia się tolerancja — mózg, broniąc się przed nadmiarem bodźca, "przycisza głośność". Skutek? Coraz trudniej poczuć przyjemność z normalnych rzeczy. Dawki, które wystarczyły kiedyś, już nie działają. Potrzeba więcej i częściej.
Dlaczego niektórzy wpadają w sidła?
Ogromną rolę odgrywają czynniki psychologiczne. Uzależnienie często jest objawem głębszych problemów lub sposobem radzenia sobie z bólem:
🩹 Trauma i ból emocjonalny: ucieczka od bolesnych wspomnień czy zaniedbania w dzieciństwie.
🧠 Zaburzenia psychiczne: depresja czy lęk często idą w parze z nałogiem (tzw. podwójna diagnoza).
🛡️ Mechanizmy obronne: zaprzeczenie ("wszystko mam pod kontrolą"), racjonalizacja ("należy mi się po pracy") i minimalizowanie (" Mariana to dopiero pije, nie ja").
Sygnały ostrzegawcze (Czerwone flagi)
- Silny głód i przymus: nie "mam ochotę", lecz "muszę to zrobić".
- Utrata kontroli: planowałeś jedno piwo, wypiłeś sześć.
- Kontynuacja mimo szkód: brniesz dalej, choć zdrowie czy relacje się sypią.
- Zaniedbywanie życia: nałóg staje się centrum świata.
- Objawy odstawienia: drżenie rąk, lęk, poty, gdy próbujesz przestać.
Czy da się z tego wyjść?
Uzależnienie to nie gra, to raczej pakt z diabłem: chwilowa ulga za cenę zrujnowanego życia. Ale dobra wiadomość brzmi: uzależnienie można leczyć. Miliony ludzi na świecie pokonały nałóg.
Leczenie jest jak wspinaczka z głębokiego dołu — wymaga liny, haków i siły (metody terapeutyczne, wsparcie). Kluczowa jest jednak motywacja. Nie da się nikogo wyleczyć na siłę. Często dopiero "osiągnięcie dna" staje się impulsem do zmiany.
Potrzebujesz wsparcia w tej drodze?
Zapraszam Cię do moich grup online, gdzie w bezpiecznej przestrzeni pracujemy nad zmianą:
- 👉 Grupa DDA: Dla osób, które chcą popracować nad swoim rozwojem osobistym i bagażem z domu rodzinnego.
- 👉 Grupa Zapobiegania Nawrotom: Jeśli jesteś w procesie trzeźwienia i potrzebujesz dodatkowego wsparcia.
Twój statek wciąż jest na chodzie. Może dostał parę dziur, ale da się je załatać. Uzależnienie to nie powód do wstydu, to choroba wymagająca leczenia. Sięganie po pomoc jest aktem odwagi.
Zasubskrybuj kanał, zostaw komentarz i daj łapkę w górę — to pomaga mi docierać do osób, które naprawdę tego potrzebują. Powodzenia. M.